Oorlog

Het heeft even geduurd maar dan heb je ook wat. Eindelijk is bij het Rudolf Steiner Verlag de langverwachte herdruk verschenen van de ‘Zeitgeschichtliche Betrachtungen’ van Rudolf Steiner (oorspronkelijk GA 173 en 174, nu GA 173 a-c). Het gaat hierbij om 24 voordrachten, gehouden in Dornach tussen 4 december 1916 en 30 januari 1917, midden in de Eerste Wereldoorlog dus. Daarin bespreekt hij uitgebreid de politieke en militaire gebeurtenissen van die dagen én hun voorgeschiedenis.
In Dornach werd in die tijd, voorzover mogelijk, doorgewerkt aan het Eerste Goetheanum, door mensen uit 17 verschillende landen. Die waren natuurlijk allemaal op hun eigen manier betrokken bij de historische gebeurtenissen van die dagen. Het is dan ook begrijpelijk dat na de eerste voordracht van 4 december, die oorspronkelijk als losse voordracht bedoeld was, Rudolf Steiner werd verzocht dit actuele thema voort te zetten. Iets wat hij graag deed, omdat hij het belangrijk vond dat mensen tot een gezond oordeel over deze gebeurtenissen zouden komen. Dat leidde tot de langste voordrachtenreeks die Steiner ooit hield, die slechts tot een einde kwam, omdat Steiner voor voordrachten naar Duitsland moest vertrekken.
Maar het is ook begrijpelijk, dat deze voordrachten aanleiding gaven tot verhitte gesprekken ‘s avonds na afloop, tot en met verwijten van politieke partijdigheid aan het adres van Steiner. Deze verzocht de leden ter voorkoming van dit soort gedoe bij herhaling om de voordrachten niet mee te schrijven. Desondanks kwamen er notities en samenvattingen in omloop. De voordrachten waren uitdrukkelijk niet bedoeld als politieke voordrachten, in de zin van: partijkiezend, maar waren bedoeld als impuls tot objectieve oordeelsvorming over de oorlog en zijn achtergronden. Maar niet alle aanwezigen slaagden er in zich dit te blijven realiseren.

Voor ons in Nederland, ‘neutraal’ gebleven, lijkt de 1e Wereldoorlog misschien ver weg en lang geleden. Bij ons staat de 2e veel meer op de voorgrond. In de ons omringende landen ligt dat anders. En terecht. Het krachtenspel dat leidde tot 1914-1918 en bepalend was voor de politieke en economische verhoudingen na afloop, en dat door Rudolf Steiner in deze voordrachten concreet en uitvoerig wordt geschetst, speelt in onze tijd nog altijd een heel grote rol. Uiteraard wijst Steiner ook steeds weer op de meer geestelijke occulte achtergronden van het nationalisme en materialisme en van de wereldpolitiek.

Over zowel de inhoud van de voordrachten als over hun editie-geschiedenis zou nog veel te vertellen zijn, maar dat ga ik nu niet doen. Wel moet gezegd worden, dat de redacteuren, onder aanvoering van Alexander Lüscher, een geweldig karwei hebben geklaard. Dat blijkt al uit de volgende kwantitatieve feiten:

  • alle voordrachten zijn grondig doorgezien en vergeleken met het beschikbare materiaal 
  • er is een inleiding van zo’n 70 pagina’s, verdeeld over de 3 delen
  • deel 3 bevat een verzameling uitvoerige bijlagen met documentatie: o.a. Steiners notities, politieke en militaire stukken en teksten uit die jaren
  • de Hinweise achterin zijn enorm uitgebreid, bijv. om de huidige lezer meer feitelijke context te geven en bronnen van citaten te vermelden
  • er zijn een 10-tal losse kaarten bijgevoegd, zowel door Rudolf Steiner getekende en genoemde kaarten als weergaves van de toen wisselende politieke en militaire invloedssferen. 

Rudolf Steiner: Zeitgeschichtliche Betrachtungen
Gesamtausgabe 173
a. Wege zu einer objektiven Urteilsbildung. 628 p. (Hinweise vanaf p. 269)
b. Das Karma der Unwahrhaftigkeit 522 p. (Hinweise vanaf p. 295)
c. Die Wirklichkeit okkulter Impulse 638 p. (Aanhangsels vanaf p. 257; Hinweise vanaf p. 493)
Dornach : Rudolf Steiner Verlag, 2010
ISBN 978-3-7274-1731-3
€ 130,00

Herman Boswijk 

Boeken en kasten

Dit stukje gaat over kasten. Maar eerst iets over boeken, schoolboeken om precies te zijn. Zoals we al meldden in onze laatste Nieuwsbrief, is er een eind gekomen aan onze activiteiten op het schoolboekenfront. Het idee van de politiek om de schoolboeken ‘gratis’ te maken, heeft er toe geleid dat er nu op deze ‘markt’ volgens mij nog maar twee kramen te vinden zijn, één grote en één hele grote, in plaats van een aantal grote en vele kleine, zoals voorheen.
Het zal wel weer goed bedoeld zijn geweest, maar zoals bekend is de weg naar de hel geplaveid met goede bedoelingen. Voor ons komt het neer op een strop van enkele duizenden euro’s.
Het afgelopen jaar was in dit opzicht een beetje een overgangsjaar, waarin nog niet precies duidelijk was hoe één en ander zou gaan lopen. De Haagse Vrije School heeft toen nog zijn nieuw opgezette boekenfonds via ons gevuld. Dat leverde een éénmalige meevaller op. En dat brengt me op de kasten.

Tot voor kort werd de wand links achterin de winkel in beslag genomen door een kast en hangmappen met reproducties, met daarvoor een tafel met kinderboeken. Deze ietwat rommelige hoek was aan een opknapbeurt toe, vonden we. En door de meevaller was dat nu mogelijk.
Onze lokale timmerman Olaf Klerks heeft voor ons een prachtige nieuwe kast gemaakt, waarin nu de kinderboeken een mooie plek hebben gekregen. Voor de reproducties heeft hij een handige kleine verrijdbare kast gemaakt.

Herman Boswijk